Difference between revisions of "Magtymguly"

uj
no edit summary
uj
[[Image:Magtimguli Pyragy.jpg|200px|right|thumb|Magtymguly Pyragy. ''Kanonik şekili''.]]'''Magtymguly''' ([[1733]]-[[1813]]), [[XVIII asyr]]da [[yaşan]], [[türkmen]] klassyky edebiyatynynedebiýatynyň kamillesmeginekämilleşmegine oranörän uly gosantgoşant gosangoşan, turkmentürkmen edebi dilini osdurmekdeösdürmekde uly islerişler bitiren şahyrdyr.
 
==Umumy Maglumat==
[[File:Magtymguly heykeli std.jpg|thumb|right|250px|Magtymguly Pyragy ýadygärligi. Aşgabat.]]
 
Turkmen halkynyň beýik şahyr ogly Magtymguly Pyragy [[Gökleň|gökleň türkmenlerindendir]]. Ol takmynan, 1733-nji ýylda [[Gürgen|Gürgen derýasynyň]] boýunda, Hajygowşan diýen ýerde eneden dogulýar. Ol omrüniň kopüsini [[Etrek]], Gürgen, [[Garrygala]] sebitlerinde geçiripdir. SahyrŞahyr "AlemÄlem belgilidir" diyendiýen sygryndaşygrynda ''Ýaz geler, wagt-da gidre, gaflata cykmysçykmyş gozlerimgözlerim. AcayynAçaýyn diysemdiýsem acylmazaçylmaz, ne agyr uykulydyruýkulydyr; BilmeyinBilmeýin soranlara aydynaýdyň, bu garyb adymyz: Asly-gerkez, yurdyýurdy-Etrek, ady-Magtymgulydyr'' diyipdiýip, ozöz adyny we niredendigini, kimlerdendigini aydyaraýdýar.
 
Magtymguly Pyragy baslangycbaşlangyç terbiyaniterbiýäni kakasy [[Döwletmämmet Azady]]dan alyaralýar. Ol bu barada: "Ylym owredenöwreden ussat-kyblam pederdir" - diyipdiýip yazyarýazýar. Magtymguly ilki oba mekdebinde okayarokaýar. OnunOnuň ilkinji mugallymyna NyyazsalyhNyýazsalyh diyerdiýer ekenler. Magtymguly oranörwn zehinli we yitiýiti akylly bolupdyr. Ol durlidürli kitaplary cakdan- asa kop we irginsiz okapdyr. Magtymguly yas wagty kakasyndan, ejesinden we obanyn garry adamlaryndan kop-kop halk rowalary, gosgy-gazallary, erteki we nakyllary ohweshöwes bilen dinleyar eken. Ol kakasy Dowletmammet Azadynyň döreden eserleriniň köpusini ýatdan owrenipdir.
 
Magtymgulynyn zehinliligine, okuwa howesliligine goz yetiren Dowletmammet onun ylymly adam bolup yetismeginin aladasyny edipdir. XVIII-nji asyrda Etrek, [[Ahal]], [[Mary]] sebilerinde guycli [[medrese]]ler bolmandyr. Sonun ucin hem Dowletmammet Azadyny oz oglyny ilki Halajyn Gyzylayak obasynda yerlesyan, sol wagt guycli hasap edilen Idris babanyn medresesinde okuwa iberyar. Magtymguly bu medresede birnace wagt okayar. Sonra ol Buhara gidyar, Buharada Gogeldas atly medresa okuwa gidyar we onda iki yyl okayar. Sahyr sol medresede ders beryan siriýaly turkmen Nury Kazym ibn Bahr bilen hem tanyşýar we onuň bilen doslaşýar. Emma medresedäki talyplaryň tertip-duzguniniň bozuklygy Magtymgulynyn bu medresani taslamagyna sebap bolyar.
1 395

edit